Ik heb niet gezegd dat jij dik bent

Ik heb niet gezegd dat jij dik bent

Leest eerst de waarschuwing vooraleer u ten volle in deze zondagsmijmering te smijten.

Sta me toe deze zondagse mijmering te laten vooraf gaan door een waarschuwing. Ik sluit niet uit – wanneer ik dit typ weet ik het nog niet, want dit is pas de tweede zin – dat deze tekst wat langer kan uitlopen dan bedoeld. Ik ken mezelf, eens ik bezig ben aan dat klavier… (Oei, weer een overbodige zin. Zou ik hem schrappen? Bah, neen, hij staat er nu.) Dat betekent dat het zou kunnen dat u iets meer tijd moet besteden aan het verteren van deze tekst dan aan een tweet of bijschrift bij een foto. De lengte van onderstaande tekst is voor sociale media wellicht atypisch en vandaar het risico dat gebruikers van dit medium zich achteraf in het ootje genomen voelen. Vorige weken bleek dat wel eens het geval.

Vandaar deze handige gebruiksaanwijzing. A ) Zie bovenstaande waarschuwing en wees dus gewaarschuwd; B ) Er bestaat geen enkele verplichting uwerzijds om mijn teksten te (beginnen) lezen, dus voel u vrij dat niet te doen; C ) De mogelijkheid staat u bovendien ter beschikking om ergens in de loop van de tekst op te houden met verder lezen. Het is absoluut niet zo dat u zodoende informatie zou missen die bepalend is/kan zijn/zou moeten zijn voor het verdere verloop van uw leven. In tegendeel, zeker oppervlakkig beschouwd betreft het onderstaande wat velen zullen kwalificeren als je reinste flauwekul.

Ik heb gezegd en misschien mijn lezerspubliek hiermede eerder verdubbeld dan ingekrompen, want een gewaarschuwd… Oei, we plegen dat spreekwoord alleen toe te passen op mannen. Ik zal de zegswijze daarom niet helemaal uitschrijven, teneinde het risico te ontlopen de sociale mediagigant die zo vriendelijk is ons het platform te bieden alwaar we elkaar bijvoorbeeld op zondag virtueel ontmoeten te mishagen, met eventuele schrapping van dit medium tot door mij ongewenst gevolg. Ik wil mij gedragen als een goede huisvad… - ho maar, ik word roekeloos - als een voorzichtig en redelijk persoon (M/V/X/enz).

En nu volgt de zondagmijmering:

Ik heb niet gezegd dat jij dik bent

Deze zondagse alinea’s wijd ik graag aan taal, het vehikel dat bij deze gebezigd wordt tot lering, vertier dan wel schoffering en zelfs irritering. Ik hou van taal maar hanteer die niet extreem stug. Had u bijvoorbeeld het woordje ‘irritering’ in de vorige zin opgemerkt? Indien niet, ging u er wat al te verdraagzaam over want dat woord bestaat helemaal niet. Ik leidde het af van irritatie, daarbij de strikte taalregels overtredend maar de verstaanbaarheid niet hinderend. Zo rebels ben ik nog wel wanneer ik met die lieve maîtresse Nederlands een dansje waag. Plagen is liefde vragen en dus plaag ik haar graag.

Zij is trouwens ook niet altijd de gemakkelijkste om mee om te springen. Ik gebruik de beleefdheidsvorm ‘u’ aangezien ik u, beste lezeres en lezer, niet allemaal persoonlijk ken. Dat lijkt me dan gewoon een kwestie van eerbied. Wanneer ik u aanspreek met jij, zonder daarvoor uw toestemming gekregen te hebben, dring ik eigenlijk toch ongevraagd binnen in uw intieme omgeving en dat lijkt me ongepast. Ik vind ‘u’ trouwens respectvol genoeg, dus een ‘U’ lijkt me er dan weer een beetje over.

Maar mijn dansgenote Nederlands maakte het me in die pirouette die we draaiden in de tweede alinea best moeilijk. Hoe spring ik met u om in zo’n zin als ‘wees dus gewaarschuwd’? De webstek Taaladvies geeft, zoals de naam doet vermoeden, advies in taal. ‘Meld u aan’ is gebiedende wijs en dan houdt het op bij de stam; zonder t dus. ‘Meldt u zich aan’ is aansporend maar niet gebiedend en daar hoort wel een t achteraan. In ‘meld u aan’ is de ‘u’ lijdend voorwerp want in de gebiedende wijs gebruiken we geen onderwerp. Vervang ‘u’ door ‘uzelf’ en het wordt allemaal duidelijker: ‘Meld uzelf aan’ versus ‘meldt uzelf zich aan’. Die laatste ‘uzelf’ kan natuurlijk niet en dus hoort er een ‘t’.

Toegepast op ‘wees dus gewaarschuwd’ wordt dat… Ik weet het eigenlijk niet eens zeker en wellicht haakte een beduidend aantal lezers de voorbije zinnen af. ‘Weest u dus gewaarschuwd’ wordt dan een aansporing en ‘wees dus gewaarschuwd’ een gebiedende toon of zie ik dat verkeerd? Om maar mee te geven dat mijn taalgevoel absoluut niet feilloos is en fouten dus voortdurend om de hoek loeren. Maar ik zie die maîtresse Nederlands zo graag, niettegenstaande haar grillen, dat ik gaarne wat moeite doe om haar nog verder te doorgronden. En wanneer ik haar niet helemaal snap, dan verhoogt dat alleen maar mijn bewondering voor die zich nooit helemaal bloot gevende schoonheid. Sta me volgende aansporing toe: Weest mild voor mensen die taalfouten maken, zeker wanneer die een anderstalige achtergrond hebben. A spoonful of sugar helps the medicin go down, wist Mary Poppins al en dat was een wijze vrouw.

Versteend

Vorige week ging het in bepaalde daarin belang stellende kringen over dt-regels en toevallig in diezelfde dagen ook over onze aangepaste grammatica. Ik schrijf wel eens dt-fouten. Niet dat de regels daarover nog geheimen kennen maar het woordbeeld verleidt me wel eens tot een faux pas als ik met maîtresse Nederlands weer eens al te onstuimig over de dansvloer zwier.

Wanneer ik me dan eens mistrap met bijvoorbeeld ‘hij versteend’ omdat ‘versteend’ minder verscholen zit dan 'versteent' in dat al bij al toch niet alles aankunnende geheugen dan schaam ik me.

Maar zich schamen, dat is iets ouderwets want dat doet vermoeden dat er zoiets zou bestaan als een norm en dat je die overtreden hebt. Het is logisch dat in een samenleving waar het concept ‘normaal’ als verdacht wordt beschouwd, fouten tegen de norm niet langer aanleiding mogen geven tot schaamte noch bescheidenheid. Uiteraard weet iedereen wat je bedoelt met de zin: “Hij versteend als hij zijn boze buurman zelfs maar van verre ziet aankomen”. Puur pragmatisch zou een streek over het hart in zo’n geval weinig aanstoot mogen teweeg brengen maar zonder gêne dt-fouten schrijven, betreft meer dan een discussie over taalgeneuzel, dat gaat over een beschavingsconcept.

Het gehussel met onze taal gaat trouwens verder. Blijkbaar worden ‘als’ en ‘dan’ nu beschouwd als synoniemen. Jamaar, nu wordt mijn maîtresse Nederlands echt gekortwiekt want deze wijziging drijft haar richting onverstaanbaarheid. De mooiste illustratie, uit de vele die de revue van de sociale mediaverontwaardiging passeerden, vond ik: “leven is gemakkelijker dan je denkt, maar moeilijker als je denkt”. Maîtresse Nederlands is zo’n wijze vrouw dat ze het door middel van de woorden ‘dan’ en ‘als’ mogelijk maakt een andere betekenis uit te drukken met die twee zinnen. Die rijkdom werd haar vorige week ontnomen en mij dus ook, als dankbare gebruiker van haar talenten.

Haar wijsheid is al niet onbeperkt. Wat dacht u dat ik bedoelde met de zin: “Ik heb niet gezegd dat jij dik bent”? Las u dat als “IK heb niet gezegd dat jij dik bent”? Meende u dat ik bedoelde: “Ik heb NIET gezegd dat jij dik bent”? Dacht u dat er stond: “Ik heb niet GEZEGD dat jij dik bent”? Of begreep u het als: “Ik heb niet gezegd dat JIJ dik bent”? Ach, misschien wilde ik wel zeggen: “Ik heb niet gezegd dat jij DIK bent.”

U ziet het, ook mijn lieve maîtresse Nederlands kent haar beperkingen. Dat we er daar voorbije week enkele aan hebben toegevoegd, zal wel verklaren waarom er wolkjes hangen boven deze lentezondag.

Laten we die gemeenschappelijke vriendin in deze moeilijke tijden toch koppig de eer betuigen die ze verdient voor alle moois dat ze ons schonk, schenkt en nog schenken zal. Wie van haar houdt, belooft niet haar nooit met foutjes te zullen misnoegen maar wel het altijd schuldbewust te zullen goedmaken. Dat is liefde.

(Hier aanbeland, stel ik vast dat de omvang dezer zondagsmijmering behoorlijk in toom is gebleven. Nu maar hopen dat de waarschuwing niet te veel mensen heeft afgeschrikt. Goed doen? Het is niet eenvoudig. Nog deze: de foto pikte ik ergens van een fb-profiel.)

Deze zondagse mijmering verscheen voor het eerst op Facebook.

Labels