Peter De Roover, ancienne figure proue du mouvement flamand et premier citoyen belge: “La N-VA n’a jamais été anti-francophone”

Peter De Roover is een groot bewonderaar van Alexis de Tocqueville. Dat merk je meteen wanneer je zijn kantoor binnenkomt. Aan de muur hangt een groot portret van de Franse voorloper van de sociologie. “Onlangs heb ik Françoise Mélonio [de auteur van zijn biografie, nvdr.] ontmoet in een restaurant in Parijs”, vertelt de man die lange tijd een boegbeeld was van de Vlaamse Volksbeweging (VVB) en die vandaag aan het hoofd staat van de meest Belgische politieke instelling van het koninkrijk: de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Als voorzitter zal hij een groot deel van de parlementaire debatten van de komende maanden in goede banen moeten leiden.

Hoe kijkt u naar de hervatting van het parlementaire jaar? Liggen er meteen grote dossiers op tafel?

De meeste punten uit het regeerakkoord zijn al door het Parlement goedgekeurd. Nu zal vooral de begroting alle energie van de regering opeisen. Daarna volgt in oktober de State of the Union [de beleidsverklaring, nvdr.]. Daarop volgt een parlementair debat, zoals we dat ook bij het begin van de legislatuur hebben gehad. Hopelijk duurt dat debat niet opnieuw veertig uur.

Er wordt gezegd dat die begrotingsonderhandelingen bijzonder moeilijk zullen worden.

Dat is duidelijk. Tien miljard euro is veel. Er wordt gesproken over besparingen, over nieuwe belastingen... Maar er is nog een derde hefboom: economische groei. Als we de economie doen groeien, wordt de vereiste inspanning verhoudingsgewijs kleiner.

Denkt u dat de coalitie vóór 13 oktober tot een begrotingsakkoord zal komen?

Dat is de verantwoordelijkheid van de vijf coalitiepartijen. Het zou volstrekt onverantwoord zijn om niet open te blijven staan voor oplossingen. Bart De Wever heeft de partijvoorzitters gezegd dat ze het hoofd koel moeten houden, en ik denk dat hij gelijk heeft. Uiteindelijk zal iedereen toegevingen moeten doen en zaken moeten aanvaarden die hij liever niet wil. Niemand beschikt alleen over een meerderheid. Het is de taak van de premier om in het parlement 76 Kamerleden te vinden die met zijn begroting instemmen.

Er zijn al verschillende stappen gezet richting de afschaffing van de Senaat. Dat verliep moeizaam. Denkt u dat de volgende stappen mogelijk zijn, gezien de krachtsverhoudingen in de Kamer?

Dat hoop ik. Het staat in het regeerakkoord, maar de regering beschikt niet over de vereiste tweederdemeerderheid. Als de PS dwarsligt, hoop ik dat dit niet louter gebeurt om de regering een politieke overwinning te ontzeggen, maar op basis van een echte inhoudelijke afweging. Ik vraag me trouwens af welke argumenten de partij zou kunnen aanvoeren, want er zijn maar twee coherente opties: de Senaat afschaffen of hem volledig heruitvinden. De Senaat zoals hij vandaag bestaat, dient nergens toe.

Politicoloog Bart Maddens stelt dat de afschaffing van de Senaat de autonomie van Vlaanderen zal verzwakken.

Dat is merkwaardig. Sommigen denken dat achter elk voorstel van de N-VA een groot separatistisch plan schuilgaat. Anderen vinden dan weer dat de N-VA haar oorspronkelijke project volledig heeft opgegeven en dat zelfs de afschaffing van de Senaat een teken van verzoening zou zijn dat haaks staat op het Vlaams-nationalisme...

Is confederalisme nog altijd een doelstelling van de N-VA?

Natuurlijk. Maar ik kan iedereen geruststellen: wij zijn geen revolutionairen. Integendeel, wij omschrijven onszelf als conservatieven. In de geschiedenis zijn er “revolutionaire conservatieven” geweest. Dat was een vrij marginale politieke stroming. Maar wij volgen uitsluitend de democratische en parlementaire weg. Ja, wij hebben een project en wij hopen dat de ideeën van anderen zullen evolueren. Als België in de toekomst echter een andere vorm krijgt, zal dat het resultaat zijn van een politieke beslissing die binnen de bestaande regels wordt genomen. Niemand hoeft bang te zijn dat wij ons programma met antidemocratische middelen zullen opleggen.

U bent zelf erg actief geweest binnen de Vlaamse beweging...

Ik wil benadrukken dat de N-VA nooit een anti-Franstalige beweging is geweest. Ik hou van Wallonië en van de Walen. In het Nederlands spreken we van “Vlaams-nationalisme”, maar in het Frans zou je eigenlijk beter van “patriotes flamands”, Vlaamse patriotten, spreken. Het woord “nationalisme” roept in het Frans namelijk een ander gevoel op dan in het Nederlands. Het gaat in de eerste plaats om liefde voor Vlaanderen en om het gevoel dat een identiteit verdedigd moest worden die in het België van vroeger niet vanzelfsprekend was. Sommige Franstaligen vrezen dat een Vlaamse meerderheid tegen hen gebruikt zal worden. Maar geen enkele maatregel die wij wilden nemen, druist in tegen de belangen van Wallonië.

De N-VA wil toch een einde maken aan de financiële transfers tussen het noorden en het zuiden.

Al vijftig jaar bestaat er een constante financiële stroom van noord naar zuid. Als het zuiden er dankzij dat solidariteitsmechanisme weer bovenop zou komen, zou mij dat verheugen. Dat zou bewijzen dat het een goede investering is. Maar we zien de resultaten niet. Misschien moeten we ons dan afvragen of dit wel de beste manier is om Wallonië te helpen.

Welke andere manieren zijn er dan om Wallonië te helpen? Het aan zijn lot overlaten?

Te lang heeft men gedacht dat de transfer van noord naar zuid volstond. In mijn ogen ligt daar een verantwoordelijkheid bij de PS, die meer heeft gerekend op die financiële stroom dan op maatregelen om de regio sterker en autonomer te maken. Ik ben voorstander van transfers die echte investeringen vormen om Wallonië als economische regio te versterken. Ik ben daar veel minder voor te vinden wanneer ze alleen dienen om de huidige situatie in stand te houden. Helaas is dat wat de afgelopen decennia is gebeurd. Ik vind het trouwens merkwaardig om te stellen dat meer autonomie geven aan Wallonië “tegen” Wallonië gericht zou zijn. Wallonië de mogelijkheid geven om andere keuzes te maken dan Vlaanderen is op zichzelf goed noch slecht. Het is simpelweg een andere richting.

Bart Maddens stelt dat de N-VA geen Vlaams-nationalistische partij meer is. Bent u het daarmee eens?

Ik ben het daar niet mee eens, maar ik ben wel blij dat die boodschap aan Franstalige kant wordt gehoord. (lacht)

 --- 

Originele tekst: 

Reste-t-il des velléités séparatrices au sein de la N-VA ? À quelques semaines de la rentrée officielle du parlement fédéral, le président de la Chambre répond à cette question. Il nous livre également ses impressions sur le processus de suppression du Sénat et les difficiles négociations budgétaires qui attendent le gouvernement.

Peter De Roover est grand admirateur d’Alexis de Tocqueville. Cela se découvre dès qu’on entre dans son bureau. Un grand portrait du précurseur français de la sociologie orne son mur. “J’ai rencontré récemment Françoise Mélonio [l’autrice de sa biographie, NdlR] dans un restaurant à Paris”, nous confie celui qui a longtemps été une figure de proue du mouvement flamand Vlaamse Volksbeweging (VVB) et qui, aujourd’hui, incarne la plus belge institution politique du Royaume, la Chambre des représentants. En tant que président, il lui reviendra d’orchestrer une grande part des débats parlementaires des prochains mois.

Comment voyez-vous cette rentrée ? De gros dossiers dès la reprise ?

La plupart des points prévus dans l’accord de gouvernement ont déjà été adoptés par le Parlement. Désormais, c’est le budget qui va mobiliser toute l’énergie du gouvernement. Viendra ensuite le State of the Union [déclaration de politique générale, NdlR] en octobre. Il sera suivi d’un débat parlementaire comme celui que nous avions eu en début de législature. En espérant que ce débat ne dure pas à nouveau 40 heures.

On entend dire que ces négociations budgétaires vont être très difficiles.

C’est clair. Dix milliards d’euros, c’est beaucoup. On parle d’économies, de nouveaux impôts… Mais il y a un troisième levier : la croissance économique. Si l’on fait croître l’économie, la proportion d’effort diminue.

Pensez-vous que la coalition parviendra à trouver un accord budgétaire avant le 13 octobre ?

C’est la responsabilité des cinq partis de la coalition. Il serait totalement irresponsable de ne pas rester ouvert à des solutions. Bart De Wever a dit aux présidents de parti qu’il fallait garder son calme et je pense qu’il a raison. À la fin, tout le monde devra faire des concessions et accepter des choses qu’il ne souhaite pas. Personne n’a de majorité seule. La tâche du Premier ministre est de trouver 76 députés qui sont d’accord avec son budget au parlement.

Plusieurs étapes ont été franchies dans la marche vers la suppression du Sénat. Cela s’est fait dans la douleur. Pensez-vous que les suivantes seront possibles compte tenu des équilibres à la Chambre ?

Je l’espère. C’est inscrit dans l’accord de gouvernement mais celui-ci ne dispose pas de la majorité des deux tiers nécessaires. Si le PS fait barrage, j’espère que ce ne sera pas simplement pour éviter une victoire politique du gouvernement, mais sur la base d’une vraie réflexion. Je me demande d’ailleurs quels arguments il pourrait avancer car il n’y a que deux options cohérentes : supprimer le Sénat ou le réinventer complètement. Le Sénat tel qu’il existe aujourd’hui ne sert à rien.

Le politologue Bart Maddens affirme que sa suppression va affaiblir l’autonomie de la Flandre.

C’est curieux. Certains estiment que dans chaque proposition de la N-VA se cache un grand plan séparatiste. D’autres, à l’inverse, estiment que la N-VA a abandonné tout son projet initial et que même la suppression du Sénat serait un signe d’apaisement contraire au nationalisme flamand…

Le confédéralisme est-il encore un objectif pour la N-VA ?

Bien évidemment. Mais je peux rassurer tout le monde : nous ne sommes pas des révolutionnaires. Au contraire, nous nous définissons comme des conservateurs. Il a existé dans l’histoire des “conservateurs révolutionnaires”. C’était une idée politique plutôt marginale. Mais nous n’empruntons que la voie démocratique et parlementaire. Oui, nous avons un projet et nous espérons une évolution des idées chez les autres. Cependant, si la Belgique prend une autre forme dans le futur, ce sera le résultat d’une décision politique prise dans le cadre des règles existantes. Il ne faut pas craindre que nous imposions notre programme par des moyens antidémocratiques.

Vous avez vous-même été très actif dans le mouvement flamand…

Je précise que la N-VA n’a jamais été un mouvement anti-francophone. J’aime la Wallonie et les Wallons. En néerlandais, on parle de “nationalisme flamand”, mais en français, on devrait plutôt dire “patriotes flamands”, car le mot “nationalisme” évoque en français un sentiment différent de celui qu’il porte en néerlandais. C’est avant tout un amour pour la Flandre et le sentiment qu’il fallait défendre une identité qui n’allait pas de soi dans la Belgique d’autrefois. Chez les francophones, certains craignent qu’une majorité flamande ne soit utilisée contre eux. Mais aucune des mesures que nous avons voulu prendre n’est contraire aux intérêts de la Wallonie.

La N-VA souhaite quand même la fin des transferts financiers entre le nord et le sud.

Depuis cinquante ans, il existe un flux financier constant du nord vers le sud. Si le sud se trouvait redressé grâce à ce mécanisme de solidarité, j’en serais ravi. Ce serait la preuve qu’il s’agit d’un bon investissement. Mais on n’en voit pas les résultats. Peut-être faut-il alors se demander si c’est la meilleure méthode pour aider la Wallonie.

Quels pourraient être les autres moyens d’aider la Wallonie ? La laisser se débrouiller seule ?

Trop longtemps, on a pensé que le transfert Nord-Sud suffisait. À mes yeux, c’est la responsabilité du PS qui a davantage compté sur ce flux financier que sur les moyens de rendre la région plus forte et plus autonome. Je suis favorable aux transferts qui constituent de véritables investissements pour renforcer la Wallonie en tant que région économique. Je le suis beaucoup moins s’ils ne servent qu’à figer la situation actuelle. Malheureusement, c’est ce qui s’est produit ces dernières décennies. Il me paraît d’ailleurs curieux de considérer que donner plus d’autonomie à la Wallonie serait “contre” la Wallonie. Donner la possibilité de faire des choix différents de ceux de la Flandre, ce n’est ni bon ni mauvais en soi. C’est simplement une autre direction.

Bart Maddens affirme que la N-VA n’est plus un parti nationaliste flamand. Êtes-vous d’accord ?

Je ne suis pas d’accord, mais je suis content que ce message soit entendu du côté francophone. (rires)

Gauvain Dos Santos, 

LDH, 12 september 2026