"Ik ben ook een Waalse regionalist"

"Ik ben ook een Waalse regionalist"

Interview met La Libre

Peter De Roover is niet het type man dat een blad voor de mond neemt. De leider van de Kamerfractie van N-VA bespreekt met ons de grote politieke vraagstukken van het moment: het beheer van de coronacrisis, de belangrijkste socio-economische dossiers die binnenkort moeten worden opgelost en de pandemiewet.

Uw partij bevindt zich in de federale oppositie, maar is ook deel van de Vlaamse regering, waar N-VA met Jan Jambon tevens de minister-president levert. In die hoedanigheid is hij ook lid van het Overlegcomité. Dat moet binnen de partij soms voor moeilijke situaties zorgen. Denk maar aan de schoolsluiting, waartegen Ben Weyts stevig tekeer ging alhoewel zijn partijgenoot het mee goedkeurde.

Peter De Roover: “Ik begrijp dat men het zo bekijkt. Maar Jan Jambon zit in het Overlegcomité als minister-president. Hij was tegen de schoolsluiting, maar heeft er uiteindelijk voor gekozen die maatregel te steunen om geen crisis binnen het Overlegcomité uit te lokken. Je moet daar tot een consensus komen, maar dat betekent niet dat we als partij - en Jan ook niet - de bizarre maatregel van het sluiten van scholen onderschrijven. Als fractieleider in de Kamer behoud ik ook de volledige vrijheid om te zeggen wat volgens mij de essentie van onze democratie is. Dit is dus geen kritiek op Jan Jambon. We vragen hem niet om alles op te blazen, maar wel om anderen te overtuigen om zijn redenering te volgen.”

De coronafactuur is al extreem zwaar. Dreigen onze overheidsfinanciën in gevaar te komen?

“Ik denk dat de coronacrisis in zekere zin een geschenk was voor de regering-De Croo. De grote tegenstellingen binnen Vivaldi zijn in de naam van crisisbeheersing naar de achtergrond verdwenen. Maar als de belangrijke sociaaleconomische kwesties weer op tafel komen, zal men die waarheid onder ogen moeten komen.”

“Over het relanceplan zal de regering nog moeilijke beslissingen moeten nemen. Over de loonnorm denk ik bijvoorbeeld dat het zal botsen tussen de socialisten en de liberalen, vooral omdat de PS de hete adem van de PTB in de nek voelt. Wat de Vld betreft, die zullen nog een paar keer op hun tanden moeten bijten omdat de 16 in handen is van De Croo. Maar ooit komt het moment dat ze die prijs niet langer willen blijven betalen. Je kan niet alles opofferen voor het premierschap. De sociaaleconomische aspecten zullen ongetwijfeld grote spanningen doen ontstaan. Zelfs op gemeenschapsniveau. Nu liggen de hefbomen van de crisisbeheersing in Vlaanderen, bij Alexander De Croo, Annelies Verlinden (Binnenlandse Zaken) en Frank Vandenbroucke (Gezondheid). Maar wacht... Pierre-Yves Dermagne (Economie), Karine Lalieux (Pensioenen) en Thomas Dermine (Relance) hebben ook zeer belangrijke portefeuilles en die zullen een meer prominente rol krijgen na de crisis. Ze dragen de stem van de PS, maar ook van de Franstaligen! We horen nauwelijks over deze ministers tegenwoordig, maar zij gaan over portefeuilles die nog tot heel wat discussie zullen leiden.”

Zoals hoe je tegen 2030 een werkzaamheidsgraad van 80% bereikt...

“Ja, en ik heb nog geen concrete stappen gezien om daar te komen. De verhoging van de toelagen na de coronacrisis zal de zaken alvast niet helpen. Een extra verhoging van de sociale uitkeringen waar de PS om vraagt, zal ook niet helpen om mensen zonder werk te activeren. Als wij zeggen dat je de groei van sociale uitgaven aan banden moet leggen, krijgen we te horen dat de N-VA asociaal is... Maar dat zijn we niet. Integendeel. We willen gewoon meer mensen aan het werk en dus minder mensen met een uitkering. Die activering was ooit de ‘core business’ van de uitstekende parlementariër Egbert Lachaert, voor hij voorzitter werd van Open Vld. Ik ben benieuwd hoe hij zich hierin gaat positioneren.”

Wat denkt U over de lopende onderhandelingen over de loonnorm?

“Hogere lonen? Fantastisch natuurlijk. En gemakkelijk voor een politicus om te zeggen. Maar wat toont dat voor solidariteit met mensen die werkloos zijn? Hogere lonen betaal je helaas vaak met een hogere werkloosheid. En als je dan de toestand van onze overheidsfinanciën ziet, zullen we ons op een gegeven moment toch moeten afvragen waar we het geld blijven vandaan halen. We horen dat lenen niets kost, maar dat is een waanvoorstelling. Op langere termijn zal de burger de factuur toch moeten betalen. Daarom zijn structurele oplossingen zoals het verhogen van de arbeidsparticipatie zo belangrijk. Meer activiteit is de enige manier om onze welvaart te vrijwaren. Niet de verhoging van de sociale uitkeringen... Deze discussie leeft sterk in het parlement. Ik zie in het parlement dat vooral liberalen zich ongemakkelijk voelen over deze kwesties. Door de tegenstellingen die bestaan met hun socialistische regeringspartners moeten ze soms heel lastige posities verdedigen. De ware verdedigers van de vrijheid vinden we tegenwoordig niet bij de liberale clan, maar bij de N-VA.”

Wat is uw strategie om de economie de komende maanden opnieuw onder stoom te krijgen?

“We zullen natuurlijk moeten investeren, maar de grote vraag is waar. Gaan we investeringen sturen op basis van electorale overwegingen, of investeren we om onze infrastructuur te versterken en meer banen te creëren? De tweede optie – de zogenaamde productieve investeringen -  is het meest geschikt omdat het bereiken van een arbeidsparticipatie van 80% de meest pijnloze manier is om de welvaartstaat te vrijwaren.

Enkel de federale overheid is tegenover de Europese autoriteiten verantwoordelijk voor de toestand van onze publieke financiën. Hebben de gewesten daardoor hun handen te vrij?

“Ze moeten in ieder geval meer verantwoordelijkheid tonen. Het tekort van Wallonië is in absolute termen gelijk aan dat van Vlaanderen, terwijl het economische gewicht dat verre van is. Het belang van de eerdere genoemde werkzaamheidsgraad is op dat vlak ook essentieel. Vlaanderen spant zich in om daar te komen, en we zijn er niet meer ver vandaan (76%, tegenover 67-68% in de andere twee gewesten, nvdr.). Ik hoop dat de kloof met de andere regio's niet groter wordt. Voorlopig zijn de Waalse indicatoren echter niet goed, aldus het Planbureau. Het is alvast duidelijk dat de gemaakte economische keuzes nauw verband houden met de verantwoordelijkheid om de gevolgen te kunnen dragen.”

Is de komst van het plan Get Up Wallonia dan geen goed teken?

“Ik hoop het. Ik ben voor alle duidelijkheid een Vlaams-nationalist, maar dat heeft niets te maken met anti-Waals sentiment. Integendeel. Ik ben in zekere zin ook een Waalse regionalist. Ik zie echt niet het voordeel voor Vlaanderen om naast zich een arm Wallonië te hebben. Ik ben een democraat. Elke regio kiest het beleid dat het wil voeren, maar Wallonië kan geen linkse politiek voeren zonder de consequenties daarvan op zich te nemen.”

De rechtbank van eerste aanleg in Brussel heeft de coronamaatregelen onwettig verklaard. Is dat ook geen klap in het gezicht van de leden van het parlement? Moeten de afgevaardigden niet in opstand komen? (In La Libre verscheen wegens plaatsgebrek een onvolledig antwoord, hieronder leest U het volledige transcript)

“Ik ben erg benieuwd of parlementariërs in opstand kunnen komen, want in de tekst van de pandemiewet-Verlinden die ons vandaag door de regering wordt voorgelegd, elimineert het parlement zichzelf in een crisis. Aan het begin van de coronacrisis vroeg de regering het parlement nog om bevoegdheden via volmachten. Dit werd Wilmès-II onder bepaalde voorwaarden verleend. Bijvoorbeeld dat de Raad van State zich kon uiten. Er was ook de constructie van een "superkern", bestaande uit de regering aangevuld met de vertegenwoordigers van de tien partijen die de volmachten van die regering steunden. Op die manier was er nog enige vorm van controle. Toen nam de regering-De Croo na de zomer van 2020 de macht over. Die ging vervolgens met ministeriële besluiten werken. Het parlement werd compleet buitenspel gezet.”

Een foute beslissing van de regering?

“Een serieuze vergissing op z’n minst... De regering baseerde zich op de Wet Civiele Veiligheid van 2007 om deze ministeriële besluiten uit te vaardigen. Deze wet bestaat zodat de regering in urgente omstandigheden snel kan handelen zonder toestemming van het parlement. Ze werd ingevoerd na de gasramp in Gellingen om te kunnen optreden in de directe nasleep van dergelijke rampen. Maar van een calamiteit kunnen we na ruim een ​​jaar crisis niet meer spreken. In oktober begon de regering zich ook te bemoeien met de fundamentele rechten van burgers. Wie zijn beide grootouders thuis uitnodigde, was opeens strafbaar. Wie om kwart over middernacht zijn hond uitliet, overtrad de regels. Een jaar geleden had niemand zich kunnen inbeelden dat dit ooit normaal zou worden.”

Dat gaat naar jouw mening te ver?

“Het gaat te ver als een minister op deze manier dergelijke bevelen geeft. Het enige dat het parlement nu kan doen is achteraf vragen stellen nadat we voor een voldongen feit werden geplaatst. De parlementariërs van de meerderheid kwamen zelfs niet verder dan “dappere” vragen als "Meneer de premier, gaat u deze maatregel toepassen?”... Op 22 oktober, een paar dagen na de invoering van de avondklok, heb ik de premier en de minister van Binnenlandse Zaken al opgeroepen om de Grondwet te respecteren en het parlement te betrekken bij hun beslissingen. Hautain schouderophalen. Fronsen. Dat is alles wat ik als reactie kreeg. Ze negeerden het risico dat een rechter een streep kon trekken door hun maatregelen, wat dus nu gebeurd is.”

De regering beloofde wel dat er een pandemiewet op komst was...

“Ja, die zal nu onvermijdelijk komen, maar het wetsvoorstel dat ter discussie staat, gaat in een totaal tegenovergestelde richting van het wetsvoorstel dat wij zelf hebben ingediend en dat door de regering terzijde werd geschoven. In de pandemiewet-Verlinden kiest de regering ervoor om in tijden van crisis parlementariërs helemaal de mond te snoeren, in plaats van hen te betrekken. Ons voorstel was om het parlement te activeren, zeker wanneer de genomen besluiten de grondrechten van de burger raakten.”

Denkt U dat de oppositie zijn stempel zal kunnen drukken op de pandemiewet van de regering?

“Er zijn in elk geval al veel hoorzittingen en diepgaande discussies geweest, want deze wet heeft ook gevolgen voor onze grondwet. Met name respect voor het privéleven. Het voorontwerp heeft al heel wat vernietigende kritiek van experts gekregen, maar ook van leden van de meerderheid, vooral aan Franstalige kant. Ik weet niet hoever ze zullen durven gaan eenmaal de definitieve tekst op tafel komt, want die zal heel snel moeten worden goedgekeurd. Ik hoop dat we de tekst diepgaand kunnen herzien, maar we kunnen geen debat van een uur of twee houden alleen omdat de deadline zo kortbij is. De weigering van de regering om fatsoenlijk te werken is nu een argument geworden om deze pandemiewet in volle vaart door te drukken. Zo gaat dat niet. Op die manier brengen we onze democratie in gevaar.”

Wat vindt U meer in het algemeen van het beheer van deze crisis?

“Ik zal beginnen met een kort woordje van begrip. Wat we nu meemaken is ongezien en de experts die achter de genomen beslissingen zaten, moesten zich leren aanpassen aan veranderende situaties die niet altijd even duidelijk waren. Dat het gebrek aan ervaring ook tot fouten heeft geleid kan nog aanvaard worden. Maar er zijn gewoonweg te veel betreurenswaardige dingen gebeurd. Het fiasco van de contacttracing, de maskers, de traagheid bij de introductie van zelftests - die burgers extra autonomie zouden geven – en meer algemeen de infantilisering van mensen met complexe en zeer precieze regels... De aanpak was zeer paternalistisch. Ik geloof dat burgers uit zichzelf best in staat zijn om zich verstandig te gedragen. Voor mij is de grootste fout van deze regering, afgezien van de trage vaccinatiecampagne waarbij (in het bestellingsbeleid door de EU) grote blunders zijn gemaakt, dat ze op veel mensen broodroof hebben gepleegd door ze hun job te ontzeggen (zonder steeds voor de passende onderbouwing te zorgen). Als minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke stelt dat de sluiting van de winkels eerder van een symbolische orde is, of als Annelies Verlinden enkele dagen na de invoering van de derde winkelsluiting boudweg zegt dat ze nog moeten zien of niet-essentiële winkels een besmettingsbron vormen, begin je je af te vragen of die beslissingen ergens bij de koffieautomaat worden genomen. Het betreft hier echter vaak een levenswerk, iets wat de mensen met veel geld en moeite hebben opgebouwd. En dan gaat de politiek hen zeggen “stop, start, stop, start"...  Dit alles brengt de politieke autoriteit in diskrediet omdat weinig mensen nog geloven dat de genomen maatregelen een effect hebben op de verspreiding van het virus. Het ondermijnt de naleving van de maatregelen door de burgers… Het risico op een boete van 250 euro voor het overtreden van maatregelen die geen effect hebben op de beheersing van de pandemie, is voor veel mensen ondraaglijk en onbegrijpelijk geworden.”

Dus voor wat voor soort maatregelen pleit U?

“Ik pleit voor maatregelen die toepasbaar en controleerbaar zijn en ook effectief een impact hebben op het virus. Ik gebruik een metafoor: deze overheid heeft een hele rist aan medicijnen voorgeschreven in de hoop dat een van hen zou werken. Maar symbolische maatregelen doen meer kwaad dan goed omdat ze het draagvlak ondermijnen. Ondertussen zitten onze jongeren al meer dan een jaar vast achter hun schermen op een leeftijd waarop socialisatie heel belangrijk, zelfs van levensbelang is. Het zijn cruciale jaren voor onze jongeren om aan hun studie te beginnen, om hun eerste stappen in de arbeidswereld te zetten... Het effect van de tegen hen genomen maatregelen wordt nog steeds onderschat. De maatschappelijke schade voor onze jongeren zal aanzienlijk zijn.”

------------------------------------------------------------------------------------------

Het thema staatshervorming werd in het interview besproken, maar verscheen wegens plaatsgebrek niet in de krant. Hieronder een transcriptie van die uitwisseling.

Het model van een België met 4 volwaardige gewesten (zonder gemeenschappen) wordt steeds populairder aan Franstalige zijde en wint zelfs terrein in Vlaanderen. Wat vindt de N-VA hiervan?

“Ik zie achter dit model meteen een eerste probleem. Wil en zal Brussel de volle verantwoordelijkheid nemen voor al die bevoegdheden, inclusief bijvoorbeeld het onderwijs, waarin Vlaanderen veel geld injecteert? Hebben mensen daar aan gedacht? Weten ze het? Ik betwijfel het. Dit model met vier regio's is niet het onze. We willen een ‘2 + 2’-model, waarin Brussel meer lokale autonomie heeft. Maar als Brussel het statuut wil van federale staat wil, zal dat ook institutionele gevolgen hebben. Zo zie ik niet hoe ze dan de hoofdstad van Vlaanderen kan blijven. Zou Brussel dan nog Vlaanderen kunnen vertegenwoordigen? Ik zou graag antwoorden op deze vragen willen...”

“In het confederale model dat wij bepleiten, is er volledige verantwoording van de entiteiten, ook wat betreft het beheer van belastingen, sociaal beleid en sociale zekerheid. Bij het model van vier regio’s blijven veel vragen onbeantwoord. Voor ons gaat dit project niet ver genoeg. Iedereen is het erover eens dat de status quo geen optie is. We hebben nood een verreikende oplossingen, geen cosmetische veranderingen, regionalisering en herfederalisaties hier en daar.”

Dit artikel verscheen voor het eerst in La Libre op zaterdag 10 april 2021.

Labels