Zondagsmijmering: Over humor

Begint uw grap met ‘Er zaten een Duitser en een Fransman op café’, lijkt ze me al deels geslaagd wegens de passende sfeer zettend wanneer u die Duitser Bierbaum laat heten, zelfs Otto Julius Bierbaum. Voor de geest uwer toehoorders doemt het beeld op van een dikbuikige teutoonse bureacraat die katjes in het donker knijpt. Bijval verzekerd, nog voor u aan de clou van de witz bent toegekomen.

Snel opspeurwerk voegde aan mijn kennis omtrent dit heerschap de wetenschap toe dat diens eerste vrouw luisterde, of wellicht juister: niet luisterde, naar de naam Gusti Rathgeber. Je zoekt toch de ellende zelf op door te huwen met iemand die raadgever heet; alsof je zo al niet genoeg de les gespeld wordt in het huwelijk, althans in moppen die toestand betreffend. Na zeven jaar ging het koppel uit elkaar maar dat verrast niet, behalve dat het nog zo lang geduurd heeft.

Enfin, Bierbaum wist zich in 1909 zijn plaats in het collectieve geheugen af te dwingen met de vondst ‘Humor ist, wenn man trotzdem lacht’. Als gelachen wordt niettegenstaande de omstandigheden, wel dan spreken we dus van humor.

Goed opgemerkt van onze Bierbaum want humor is doorgaans namelijk wrang. Ga er de u bekende moppen op na. Akkoord het klassieke moppentappen bij pot en pint geraakte in ongebruik en werd ingeruild voor filmpjes op sociale media maar wellicht herinnert u er nog wel enkele uit een eertijds trouwfeest met zoals toen gebruikelijk een pastoor of schoonmoeder in de betreurenswaardige hoofdrol. De pastoor wordt in weinig godsvruchtige omstandigheden betrapt, de schoonmoeder zet de man die naar haar inschatting het leven van haar dochter, zoals door haar voorspeld, vergalt en wiens carrière voor geen meter loopt vilein voor schut. We lachen trotzdem hun erbarmelijk wedervaren.

Neen, niet alleen in deze categorie flauwe plezanteriën is er sprake van een betrapte kluns. Bekijk memes op instagram of clips op facebook, lachen doen we altijd met iemands onfortuin.

Wellicht doet een kwinkslag daarom deugd, als bevestiging dat het niet alleen bij ons wel eens misloopt. Gedeelde smart blijft halveren.

Vinden we in Bierbaums bepaling de verklaring waarom in deze tijd van lange tenen een grap zo snel verontwaardiging oproept?

Pastoorsgeintjes zijn veilig, want wie betoont de euvele moed om een dienaar gods te verdedigen? Schoonmoeders, dat ligt al delicater, laat staan lachen met… Laat maar, ik begin er zelfs niet aan de te mijden onderwerpen van humor op te sommen, zodoende het risico mijdend van dit medium gebannen te worden. Moppen zijn verdacht omdat met die trotzdem een terrein wordt betreden dat niet tot lachen hoort aan te zetten maar tot misbaar, burgerprotest en corrigerende overheidsmaatregelen.

Geniet er dus nog even van nu het nog mag want lachen is gezond en vandaar dat wij tot grote vreugde bij onze dreumes tekenen van gevoel voor humor menen te ontwaren. Zo ontdekte hij voorbije week dat zijn stemmetje zwaarder klinkt als hij via de tuit van zijn gieterke klank produceert en dat hetzelfde effect ontstaat wanneer hij die in vaders of moeders waffel duwt. Hij begint er smakelijk bij te lachen.

De bengel vindt het ook bijzonder amusant om zijn fopspeen even in onze mond te steken. Hieruit kan worden opgemaakt dat hij bovendien over een grote mate van zelfrelativering beschikt want hij is natuurlijk zelf de klos wanneer een zijner ouders beginnen te tutteren op zijn fopspeen. Dat weerhoudt hem er niet van bij het tafereel te gibberen, trotzdem zijn eigen toestand van tutterloosheid.

Mooi, want met jezelf lachen zal hopelijk nog wel even toegestaan blijven, mag worden aangenomen. Zo blijft toch een pad open naar veel lachplezier in het leven en als ik hem iets toewens, dan dat wel.

Geniet van uw zondag

Foto: Dat gietertje dient natuurlijk ook voor andere dingen, zoals papa voordoet. (Aan alle niet-Antwerpse papa’s: fijne vaderdag gewenst met hun spruiten.)

Facebook, 14 juni 2026