Worden we na corona allemaal socialist?

Worden we na corona allemaal socialist?

 

“Verspil nooit een goede crisis.” Goedbekkende, ogenschijnlijk tegenstrijdige wijsheden worden graag aan Winston Churchill toegewezen. Die grossierde in dit soort treffende snedigheden met als gevolg dat ze zowat allemaal aan hem worden toegeschreven.

 

Of deze trefzin nu komt van de legendarische conservatieve staatsman of niet, de socialisten nemen hem deze dagen graag ter harte. De corona-crisis voedt een waar socialistisch offensief van pleidooien voor de broodnodige ‘terugkeer’ van de overheid. Deze droeve tijden zouden aantonen dat we meer overheid benodigen als steun en toeverlaat. De vergelijking tussen SP.a-voorzitter Conner Rousseau en sir Winston mag dan voorlopig toch nog wat in het nadeel van de eerste uitdraaien, zijn slagzin ‘vandaag is iedereen socialist’ pakt en lijkt een kansrijke communicatieve poging zijn stroming eindelijk te bevrijden van het moordende ‘’t is de schuld van de sossen’. Paul Magnette strooide op zijn beurt een indrukwekkende reeks voorstellen rond, allemaal in dezelfde geest van de heropstanding van vadertje staat. Het Pasenidee bestaat in alle maten en vormen. Magnette kent ook wat van marketing en gooit er veelvuldig de term ‘solidariteit’ tegenaan. Wie kan tegen solidariteit zijn?

Sterk communicatief moment van de roden, laten we dat maar erkennen. De feiten spreken evenwel andere taal. Wie de indruk wil wekken dat de overheid moet terugkomen van weggeweest, rekent wel op een groot gebrek aan kennis van de basisgegevens. De bewering steunt natuurlijk nergens op als we weten dat er van elke 100 euro die we samen jaarlijks opbrengen zowat 52 (!) langs de staatskas passeren. In de EU ligt dat gemiddeld op 45%, toch een slordige 7% lager. België bekleedt de derde plaats op de EU-ranglijst van overheidsbeslag. De overheid is gewoon nooit weg geweest en pronkt gênant moddervet in elke statistiek. Roepen op haar terugkomst klinkt dan ook zeer bizar.

 

Nu kan men veel verklaringen zoeken voor de mankementen in de aanpak van de corona-crisis; dat een meer dan de helft van de economische output opslorpende overheid toch nog te schraal voor de dag zou komen, kan toch niet in ernst als argument worden aangevoerd. De remedie zoeken in nog méér overheid klinkt dan ook totaal ongeloofwaardig. Het pleidooi voor de overheid verkopen onder het aantrekkelijke etiket ‘solidariteit’ scoort in bepaalde kringen zeker maar wie wat nadenkt zal wel beseffen dat de term ‘solidariteit’ misbruikt wordt als schaamlap waarachter het plan schuil gaat de belastingen verder te verhogen en/of de staatsschuld die de volgende generatie treft.

Er is natuurlijk wel degelijk iets mis met de overheid in dit land. Dat we er te veel hebben is wellicht het grootste mankement. Een volwaardige overheid voor 7 miljoen Vlamingen én één voor 11 miljoen Belgen getuigt van een onverantwoorde zottigheid met alle verwarring en beleidsfilevorming van dien.

De consensus over het fundamentele mankement van onze hyperingewikkelde staatsstructuur wordt gedeeld door Vlaamsgezinden én Belgicisten. Eigenlijk pleiten beide groepen voor een sanering en leggen de vinger op de wonde van het bestuurlijke wangedrocht dat resulteerde uit zo veel halfbakse staatshervormingen. Hun remedies, hoe gelijklopend ook in het streven naar meer doeltreffendheid, lopen uit elkaar. De ene zet wil België uitdunnen/afschaffen, de andere Vlaanderen. Maar de onderliggende analyses lijken erg op elkaar.

Het Vlaamse pleidooi heeft alvast een sterke logica aan zijn zijde. Qua schaalvoordeel biedt België geen meerwaarde tegenover Vlaanderen en hoort Europa het alternatief te vormen terwijl de heterogeniteitskost wel merkelijk hoger oploopt in België dan in Vlaanderen. De steeds weer aanslepende federale regeringsvormingen illustreren pijnlijk dat probleem om zo sterk tegengestelde politieke opinies te verzoenen.

Te veel overheden hinderen doeltreffend optreden, dat staat buiten kijf. Hetzelfde geldt voor een te vette overheid. Jawel, we hebben uiteraard een overheid nodig maar kan die zich succesrijk van haar basistaken kwijten wanneer ze zich met van alles en nog wat bemoeit? Wanneer te veel borden draaiende moeten gehouden worden door de clown op het podium gaat een deel van het servies aan diggelen. Een efficiënte overheid is heel wat anders dan een zware overheid, zoals in deze corona-crisis overduidelijk blijkt voor wie daar nog niet van overtuigd zou zijn en niet gevangen zit in socialistisch dogmatisch denken. Mocht de overheid zich richten op haar kerntaken dan zou ze die misschien ook krachtdadig kunnen vervullen.

Klaar staan om grote gezondheidscrisissen stevig aan te pakken, behoort onmiskenbaar tot de kerntaken van een overheid. Daartoe zijn reserves nodig, die bij crises kunnen worden ingezet. Het heeft natuurlijk geen zin een permanente infrastructuur uit te bouwen die volstaat voor elke eventuele crisissituatie. We willen geen logistiek waarbij bij voorbeeld te veel bedden 99% van de tijd leeg staan. Dat mag dan een fijne gedachte zijn voor al wie zich voedt aan een log overheidsapparaat dat zich daar over kan ontfermen, een doelmatig gebruik van de schaarse belastinggelden kan het absoluut niet genoemd worden.

Een fitte overheid houdt dus de nodige reserves klaar om snel te kunnen schakelen maar daarvoor zijn spaarpotten nodig. Juist in het aanleggen daarvan is dit land heel slecht, zo leert de immense, historisch gegroeide staatsschuld. Dit land kent geen reserves, meer nog, zit diep in de rode cijfers. Daarin lijkt België ontstellend sterk op vele zuidelijke landen van de EU, de club waar België in feite bij hoort niettegenstaande de terechte Vlaamse ambitie om aan te sluiten bij het noorden. Daarom moet nu de rekening weer doorgeschoven worden naar de volgende generaties.  

Het verhaal van de socialisten dreigt ons in de fuik te lokken van nieuwe belastingen én aanvetting van de nu al te logge overheid die haar basistaken niet naar behoren vervult. Dat is de juiste analyse en die wijkt heel erg af van wat de linkerzijde nu probeert te verkopen. Wat socialisten ook mogen beweren, warmte en solidariteit komen van mensen en niet van de overheid. Hoe meer die dat probeert op te leggen, hoe dichter we in de buurt komen van een dictatuur.

 

Tekst hier geplaatst op 10 april 2020.

Labels