Herdenking Holocaust

Ik sprak volgende tekst uit:

Eergisteren was het exact 81 jaar geleden dat soldaten van het Rode Leger het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz bevrijd hebben. Sinds die dag, 27 januari 1945, staat ‘Auschwitz’ symbool voor de Holocaust - de poging tot vernietiging van het Joodse volk tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ook in dit land ontsnapten de Joden niet aan de vervolging. Vanaf juli 1942 werden zij – met behulp van duizenden collaborateurs - samengebracht in de Dossinkazerne in Mechelen, van waaruit zij werden gedeporteerd naar Auschwitz. Het overgrote merendeel van deze 25.000 mannen, vrouwen en kinderen – allen onschuldige burgers - werd daar vergast. In totaal werden zo’n 6 miljoen Joden op de meest afschuwwekkende manier om het leven gebracht.

Meer info en beeldmateriaal hierover is te zien in het peristilium bij de tentoonstelling ‘Deportatie en genocide: een Europese tragedie’. Ik dank de deskundige medewerkers van het War Heritage Institute - een aantal van hen zijn hier aanwezig in de tribune - om dit mogelijk te maken. Deze expositie zal hier een maand lang te bezichtigen zijn en ik nodig jullie allen zeer expliciet uit om de tijd te nemen een kijkje te gaan nemen. Want zelfs al zijn de feiten gekend: het zien en lezen van de verschrikkelijke gebeurtenissen blijft voelen als een stomp in de maag.

Na de Tweede Wereldoorlog was er in de westerse wereld het besef dat we er alles aan moesten doen om een dergelijke horror nooit meer te laten gebeuren. Dat leidde tot het afwijzen van autocratische bestuursvormen, het ontstaan van internationale instellingen en rechtsnormen; verhoogd bewustzijn over het belang van mensenrechten en een maatschappelijke consensus dat antisemitisme – een hardnekkige kwaal – daadkrachtig bestreden diende te worden.

Het is dan ook intriest om vandaag vast te stellen dat Jodenhaat helemaal terug is. Het oude virus is springlevend en vertaalt zich al te vaak in gewelddaden. Denk maar aan de recente afschuwelijke aanslagen in Manchester op een synagoge of in Sydney tijdens een Hannukah-viering. Laat ons nooit zo verwaand zijn te geloven dat onze beschaving niet opnieuw kan vallen.

Deze opstoot van antisemitisme zie je niet alleen in statistieken en rapporten. Het is een dagelijkse realiteit. Zeker ook als Antwerpenaar grieft me dat zeer. Het is een schandvlek die we elke dag moeten problematiseren.

Het is niet normaal dat Joodse scholen en instellingen structureel bewaakt moeten worden door zwaargewapende agenten.

Het is niet normaal dat synagogen zonder stringente veiligheidsmaatregelen niet veilig kunnen functioneren.

Het is niet normaal dat onze Joodse medeburgers zich zorgen moeten maken wanneer zij herkenbaar als Jood door het straatbeeld gaan.

Geachte collega’s,

De Holocaust herinnert ons eraan hoe broos beschaving is, hoe dun het vernis dat haar scheidt van barbarij.

Moge de herinnering aan deze miljoenen mannen, vrouwen en kinderen ons elke dag blijven wijzen op de aard van het kwaad, en waar de mens toe in staat is.

Herdenken is echter geen afsluiting van het verleden, maar een voortdurende opdracht aan het heden.

Nie wieder.

Facebook, 29 januari 2025